Năm
1994, làng âm nhạc xôn xao vì cây đàn bầu mộc được khôi phục theo nguyên mẫu của
đàn bầu cổ, do NSND Xuân Hoạch (Nhà hát Ca múa nhạc Việt

NSND Xuân
Hoạch với cây đàn bầu phục chế
Tuy nhiên, ông vẫn chưa ưng ý vì cây đàn bầu này vẫn chỉ lấy lại được một phần âm thanh, còn hình dáng thì chưa chuẩn. Sau thời gian dài trăn trở, tìm kiếm nguyên vật liệu ở tất cả các xưởng gỗ, quyết tâm khôi phục lại bằng được nguyên bản của cây đàn bầu cổ, đến giữa năm 2009, ông đã thành công.
Cây đàn bầu mộc được phục chế theo nguyên mẫu của cây đàn bầu cổ khá đơn giản, chỉ có điều là cần đàn rất dài và dây đàn rất cao, âm thanh rất vang, hình dáng rất bề thế. Bầu bằng gỗ thông, mặt đàn bằng gỗ cây ngô đồng, cần đàn bằng tre, tất cả các khâu được làm bằng tay. Cuối thế kỷ 20, trong các cuộc biểu diễn, hầu như vắng bóng cây đàn bầu mộc. Nhiều nghệ sĩ đã lắp thêm mô-bin, biến nó thành cây đàn bầu điện. Có thể nói, chưa có nhạc cụ dân tộc nào của nước ta được thay đổi, cải biến nhiều như đàn bầu. Cần đàn thay vì bằng tre thì nay bằng sừng trâu để cho mềm dễ kéo hơn. Bầu đàn thay vì bằng vỏ bầu khô, người ta dùng sừng trâu, hoặc thông dụng nhất là tiện bằng gỗ để có thể cẩn ốc được. Dây đàn ngày xưa được làm bằng sợi tơ nhưng nay người ta làm bằng sợi dây sắt. Đàn bầu điện đã khác xa với cây đàn bầu cổ truyền. Theo nhạc sỹ Thao Giang- Phó giám đốc Trung tâm phát triển nghệ thuật âm nhạc dân gian Việt Nam- cho biết: Lắp mô-bin vào cây đàn bầu là cách "chơi" chứ không phải là phát triển, thực chất đang đi ngược lại với bản sắc riêng của đàn bầu cổ truyền.
Nhưng điều NSND Xuân Hoạch trăn trở là cho đến nay, vẫn chưa tìm được một học trò cưng để giao lại những bí quyết phục chế đàn bầu nguyên gốc. Ông bảo, để có thể "chơi" đàn bầu theo đúng lối truyền thống dân tộc, đạt được yêu cầu đơn giản nhất, chí ít cũng phải mất ba năm dồn toàn tâm toàn lực, còn đạt độ nhuần nhuyễn thì có khi phải mất cả cuộc đời. Mà bây giờ, tìm được một người trẻ yêu và dám hy sinh tất cả cho cây đàn bầu mộc quả thật như mò kim đáy bể!
Hồng Nụ
